Gearchiveerd onder: Gezocht: EXPERT
Tegenwoordig worden experts voor het minste opgetrommeld om hun ongezouten mening te komen spuien in de media. Hoewel ze overal aanwezig zijn, is het kiezen van expert voor een mediamaker blijkbaar geen vanzelfsprekendheid, want dezelfde namen keren vaak terug. Mensen als Rik Torfs of Peter Adriaenssens hebben als expert enige bekendheid verworven en zijn ondertussen meer geworden dan enkel een deskundige, ze zijn echte mediafiguren. Hoe capabel ook, een bekend gezicht staat niet altijd garant voor geloofwaardigheid. Overexposure kills. Waar zijn die alternatieven?
“Weer Rik Torfs, is er nu echt niemand anders?”
“Een expert,” zo zegt Bart Sturtewagen, hoofdredacteur De Standaard, “is een deskundige, iemand die veel weet over een bepaald thema. Het is iemand die door een grote ervaring op het domein een bepaalde gezagswaarde krijgt en dus over een bepaald thema kan worden ondervraagd en een onderbouwde visie kan geven.”
“Het gebruik van experts is noodzakelijk. Ze helpen bij het vormen van een idee, een rode draad binnen een stuk. Ze zorgen voor vaste grond onder de voeten. Als we bij het schrijven van een stuk deskundigen aan het woord laten kunnen we er zeker van zijn dat we ons op de correcte lijn tussen de verschillende visies bevinden. Experts zijn de snelste en de meest betrouwbare weg naar diepgang en een geloofwaardig inzicht.”
“Elke dag dezelfde opinie lezen, daar heeft niemand iets aan”
“Het kiezen van zo’n bron is niet altijd even eenvoudig. Meestal gaan we voor iemand die al eens eerder voor ons of voor andere media als deskundige heeft opgetreden. Er zijn drie punten waar we mee rekening moeten houden. Een logische eerste is kennis. De expertise van iemand binnen een vakgebied is onontbeerlijk. Als tweede kijken we ook naar ervaring. Het is onze mening dat je pas echt voeling hebt met een onderwerp als je er al lange tijd actief met bezig bent. Het derde en laatste punt is echter allesbepalend. Is de expert wel geschikt? Hij mag nog zoveel expertise en ervaring hebben, als iemand een bepaalde zaak niet begrijpbaar kan uitleggen, zoeken we verder. We willen helderheid en duidelijkheid. Komt daarbij dat de expert in kwestie ook nog eens de tijd moet hebben en dan snap je dat het niet altijd even gemakkelijk is iemand te strikken.”
Bekwaam
“Mediageniek zijn is voor ons als geschreven medium niet zo belangrijk, maar ik kan me inbeelden dat ze daar op televisie wel rekening mee houden. Wij kunnen gemakkelijk nog wat zaken filteren, herschrijven of duiden maar op tv moet je er zeker van zijn dat de expert in kwestie meer dan bekwaam is. Sommige mensen zijn perfect voor de rol van expert. Denken we aan Peter Adriaenssens, inzake kindermisbruik of Rik Torfs over de Kerk. Zulke mensen hebben de kennis, de ervaring en zijn gemakkelijk te bereiken voor een reactie. Hoewel we het proberen te vermijden is het zeer gemakkelijk om telkens opieuw dezelfde mensen in te schakelen, zeker met een deadline voor de deur. Op de duur begint die bekendheid, die overexposure echter averechts te werken. Weer Rik Torfs, is er nu echt niemand anders?”
“Op de duur begint die bekendheid, die overexposure echter averechts te werken”
“We proberen dan ook actief te zoeken naar andere gezichten, andere visies. Dat proces begint meestal op de redactievergadering ’s ochtends. Voor de kleinere verhalen durven we al eens terug te grijpen naar vaste namen voor een snelle reactie, maar voor de grote verhalen, die meestal enkele dagen lopen, zoeken we elke dag andere mensen en andere meningen. Dat is ook interessanter om lezen, elke dag dezelfde opinie lezen, daar heeft niemand iets aan.”
Onthechting
“Je verwacht van je expert uiteraard enige neutraliteit, een zeker onthechting. Toch kan iemand die als het ware een kant gekozen heeft ook als expert dienen. Kijk maar naar Sven Mary, een bekende strafpleiter die criminelen verdedigt. Het feit dat hij zogezegd de kant kiest van de crimineel plaatst hem, geeft hem een bepaalde connotatie. Toch kan dat in sommige gevallen zeker geen kwaad. Het is een man met ervaring en een bepaalde stempel diskwalificeert hem zeker niet. Zijn kant van een verhaal kan zeer interessant zijn.”
“We zijn altijd op zoek naar alternatieven. Als hoofdredacteur ben ik zelf niet echt bezig met het schrijven van stukken, dus het is niet mijn taak om experts te zoeken maar ik weet wel dat bijvoorbeeld de expertendatabank bij ons vaak geraadpleegd wordt.”
Expertendatabank
“De Expertendatabank is een gratis initiatief van het ministerie voor Gelijke Kansen,” zegt Johan Papen, redacteur bij Kluwe, de beheerder van de Expertendatabank. “Het is een gratis online databank met de gegevens van meer dan 1100 experts. Het zijn allemaal specialisten binnen soms heel uiteenlopende domeinen.”
“Binnenkort transformeren we naar een proactieve databank. We gaan naar aanleiding van actuele zaken experts ‘aanbieden’ op onze homepage”
“Wat de expertendatabank zo speciaal maakt is dat die beperkt tot een duidelijk omlijnde groep mensen. De experts zijn allemaal vrouw, transgender, allochtoon en/of een persoon met een handicap. De databank bevat ook de gegevens van alle organisaties die werken rond dergelijke thema’s. Vrouwelijke, transgendere, allochtone en gehandicapte specialisten vind je overal in onze maatschappij, toch is daarvan in de media bijna niets van te merken. Het doel van de expertendatabank is om hun zichtbaarheid te bevorderen, om de media de kans te geven om andere gesprekspartners te zoeken en te vinden. Het komt erop neer dat we de stereotype beeldvorming willen doorbreken.”
Privacy
“De databank is niet voor iedereen. Alleen journalisten en programmamakers kunnen deze website raadplegen en alles dient enkel voor journalistieke doeleinden te worden gebruikt. Dit doen we om de privacy van onze experts te beschermen. De databank is zo goed als onbekend bij het grote publiek, maar dat is ook ergens de bedoeling.”
“Het komt erop neer dat we de stereotype beeldvorming willen doorbreken”
“Om opgenomen te worden in de databank stellen we toch wel een aantal eisen. Gestudeerd hebben is een must, net als werkzaam zijn binnen het domein. Ervaring is een pluspunt maar waar het vooral om draait is een grondige kennis van het onderwerp, en dat kan alleen door een intense studie. Met ervaring alleen zijn we niet veel, terwijl het zeker een pluspunt kan zijn. We vragen als bewijs van hun kunnen en hun kennis altijd om enkele publicaties voor te leggen.”
Uitbouwen
“We merken dat binnen het journalistieke wereldje de databank zeer veel gebruikt wordt. We hebben veel bezoekers die zowel voor achtergrondinformatie als voor actuele thema’s op zoek zijn naar experts. Dat heeft ons de mogelijkheid om ons bestand steeds te blijven uitbouwen. We vernieuwen en vullen de databank bijna dagelijks aan. Toch is de databank nog altijd passief. Je zoekt een expert binnen een bepaald domein aan de hand van trefwoorden. Binnenkort transformeren we de databank echter naar een proactieve databank. We gaan naar aanleiding van actuele zaken experts ‘aanbieden’ op onze homepage. We nemen dan een kort interview af van een bepaalde expert over een actueel thema en met dat interview geven we een zoekende journalist of programmamaker al veel meer dan zomaar wat gegevens.”
“De nieuwe VRT-quota om meer vrouwen en allochtonen op het scherm te krijgen is een zeer goed initiatief. Met de Expertendatabank zijn we er natuurlijk als de kippen bij om hierop in te spelen. We sturen mails naar iedereen uit de journalistieke wereld om dit initiatief nog eens extra in de verf te zetten en zijn constant bezig met de mensen bewust te maken dat er genoeg alternatieven zijn voor diezelfde expert die alweer uitleg komt geven.”
Meer kleur en vrouwen op het scherm
Een steekproef die de VRT-studiedienst in 2009 uitvoerde, resulteerde in een onverwacht negatieve vaststelling. Uit de telling bleek dat het aantal allochtonen dat op het scherm kwam, als presentator of journalist, al enkele jaren aan het afnemen is. Ook de balans tussen mannen en vrouwen tilt al enkele jaren de verkeerde kant op. Met de bedoeling daar iets aan te veranderen stelt de VRT zich nu een nieuw doel voor ogen. De nieuwe VRT-quota gebieden dat op korte termijn een derde van de gezichten op het scherm vrouwelijk is en dat 20 procent van de journalisten, nieuwslezers en presentators ‘gekleurde gezichten’ hebben. De manier waarop de VRT dit gaat doen is volgens het hoofd van de VRT-studiedienst Wouter Quartier nog niet duidelijk.
De VRT-Quota krijgen de volledige steun van Vlaams minister van Media Ingrid Lieten. “Ik ben heel blij dat de VRT zelf actie onderneemt om meer diversiteit in zijn aanbod te brengen. De openbare omroep moet een afspiegeling zijn van de maatschappij. Met meer diversiteit maak je niet alleen betere programma’s, je bereikt er ook een grotere groep mensen mee, wat positief kan zijn voor de kijkcijfers.”
(December 2010 – Scoop)
